[denizkartal]

BİLGİSAYAR AĞLARI VE İNTERNET

1. Ağ Nedir?

Bilgisayar ağı en az iki kişi, kurum veya şirketin birbirleriyle bilgiyi ve kaynakları paylaşmak üzere bilgisayarlarının bağlanmasına denir. İnternet üzerindeki birbirine bağlanmış olan tüm bilgisayarlar birbirleriyle bilgi alışverişi yapabilirler. Örneğin bir okul içindeki bilgisayarlar arasında aynı dosyaları ve yazıcıyı kullanabilmeleri amacıyla HUB cihazı üzerinden bir ağ kurulduğu gibi uluslararası bilgi alışverişi, dosya gönderme, e-mail gibi pek çok amaç için de internet ağı kurulmuştur.

2. Ağların Yapısı:
Bilgisayar ağlarında yer alan iletişim araçlarının tümünün fiziksel yapısına topoloji denir. Fiziksel topoloji için bazı ölçütler kullanılır.
3. Bilgisayar Ağ Çeşitleri: LAN(Local Area Network):

Yerel alan ağlarıdır. Bina veya ofis içi gibi sınırlı alanlar dahilinde kurulurlar. Diğer ağ tiplerine göre daha hızlı çalışırlar. Bünyelerinde bilgisayarlar, yazıcılar, çiziciler, CD-ROM sürücüler ve diğer çevre arabirimleri yer alır. Günümüzde pek çok şirketin günlük işlemleri yerel bilgisayar ağlarıyla yürütülmektedir. Fiziksel yerleşimlerine göre çeşitleri vadır.

Doğrusal Yerleşim(Bus Topoloji): Bu tip topolojide tek bir hat tüm bilgisayarları dolaşır. Bu hatta, backbone (omurga) adı verilir. Veri bu kablo boyunca ilerler. Ağ boyunca ortak veri kanalına yeni terminaller bağlanabilir. Backbone ile düğümler (bilgisayarlar) arasındaki bağlantıyı T Konnektörleri yapar. Ayrıca BNC Konnektörleri ile de T konnektörüne gelen bağlantıyı eternet kartına bağlayabiliriz. Ağa yeni billgisayarların bağlanabileceğini söylemiştik. Bu yatay genişleme olarak bilinir. Bus topolojisinde dikey genişleme yapabilmek için ise repeater adı verilen yineleyiciler kullanılır. Bus topolojisinde genellikle coaxsial kablo kullanılır. Bu kablo bakır bileşimli bir kablodur. Bu kablolar kalın ve ince olmak üzere ikiye ayrılır. Kalın coaxsial kablonun 500 m. ‘lik, ince coaxsial kablonun ise 180-185 m. ‘lik bir taşıma gücü vardır. Kablonun her iki ucu uygun omajda bir direnç ile sonlandırılmalıdır.Kurulumu kolay ve maliyeti düşüktür. Ancak tüm terminalleri tek bir kablo dolaştığı için, kablonun herhangi bir noktasındaki problem (temassızlık, kopukluk, kısadevre vs.) tüm sistemi çökertir.


Yıldız Yerleşim(Star Topoloji): Yıldız topolojisi tüm yönlere aktarma kablosuyla genişleyen bir merkezi donanım kullanır. Ağdaki tüm birimler merkezdeki hub’a (çok portlu cihaz) uçtan uca bağlantıyla bağlıdır. Ağa bağlı bilgisayarlara servis vermek ve ağı yeniden şekillendirmek kolaydır. Her bilgisayarın merkezi bir aygıta bağlanması sayesinde, herhangi bir bilgisayarda hata oluştuğunda hatanın belirlenmesi ve hatalı bilgisayarın ağdan ayrılması kolaydır. Bunu; Bus topolojisinden üstün yanı olarak düşünebiliriz. Yıldız topolojisinde sinyal ağa bağlı birimden merkezdeki donanıma, buradan da diğer ağa bağlı birimlere doğru yayılır. Yıldız topolojisinde bilgisayar ile Hub arasındaki bağlantıyı UTP ( Unshields Twisted Pair) kabloları ile yaparız. UTP kablolarının yaklaşık 100 m.’lik bir taşıma kapsitesi vardır. UTP kablolarının her iki ucunda RJ-45 konnektörleri bulunur. Bu topolojide ağın yapısını bozmadan bilgisayar eklemek yatay genişleme yaratır. Ağa yeni bilgisayar eklemek istendiğinde Hub’ın portlarını kullanırız. Ancak Ethernet ile Hub arasındaki mesafe fazla ise sorun yaratır. Dikey genişleme ağların birbirine bağlanması olarak düşünülebilir. İki Hub ise birbirine uplink noktalarından bağlanır. Diğer topolojilere göre daha uzun kablo kullanmak gerekir.Ek olarak yıldız topolojisi ağaç yada sıra düzensel ağ topolojisi oluşturmak üzere başka yıldızların içerisine yerleşebilir.

• • Halka Yerleşim(Ring Topoloji): Tüm cihazlar ağı oluşturan ve halka şeklinde dolaşan bir kabloya bağlıdırlar. Tüm birimler ya doğrudan ya da bir aktarma kablosu ve arayüz ile halkaya bağlıdır. Elektriksel sinyal birimden birime tek bir yönde iletilir. Her birim, gelen kabloda alıcı, giden kabloda gönderici işlevi görür. Sinyal her birimde kuvvetlendirildiği veya yeniden oluşturulduğu için zayıflama en alt düzeydedir.

MAN(Metropolitan Area Network): Bölgeleri, şehirleri, eyaletleri ve tüm ülkeyi kapsayabilirler. Bir iletişim alt yapısını gerektirirler. Bu alt yapı da telekomünikasyon şirketleri tarafından yapılır.
WAN(Wide Area Network): Veri iletişim ihtiyacı ülke sınırlarını aşmaya başladığında devreye girerler. İletişim, okyanusları aşan kablolar aracılığıyla sağlanabileceği gibi uydular da kullanılabilir. Özel bir takım cihazlar (yönlendirici -çoklayıcı vs) kullanılır. Kuşkusuz en güzel örneği internettir.

4. Özel Ağ Çeşitleri:
Bir kuruluş içinde internet teknolojileri ve iletişim kurallarını kullanan ancak yalnızca bir şirketin çalışanları gibi belirli kullanıcılara açık olan ağlar bulunur. Bunlara intranet veya özel ağ denir.

İNTERNET

1. İnternet Nedir?

Internet birbirleriyle haberleşmede ortak bir iletişim dili (protokol) kullanan bilgisayarlardan oluşan dev bir ağdır. Bu ağı üniversiteler, okullar, araştırma kurumları, devlet kurumları, ticari kuruluşlar, sivil toplum örgütleri ve kişiler oluşturmaktadır.
Internet, insanların her geçen gün gittikçe artan "üretilen bilgiyi saklama/paylaşma ve ona kolayca ulaşma" istekleri sonrasında ortaya çıkmış bir teknolojidir. Bu teknoloji yardımıyla pek çok alandaki bilgilere kolay, ucuz, hızlı ve güvenli bir şekilde erişilebilmektedir. Interneti bu haliyle bir bilgi denizine ya da büyükçe bir kütüphaneye benzetebiliriz.
Internet, teknik olarak TCP/IP protokolü ile desteklenen pek çok servis sunar. Örnek olarak, Internet erişimi olan bir kullanıcı eğer kendisine yetki verilmişse, Internete bağlı diğer herhangi bir bilgisayardaki bilgilere erişebilir, onları kendi bilgisayarına alabilir, kendi bilgisayarından Internet erişimi olan başka bir bilgisayara dosya/bilgi gönderebilir. Benzer şekilde Internet üzerindeki kullanıcılar birbirlerine elektronik posta gönderebilirler.
2. İnternet'in Tarihi:

Amerikan Federal Hükümeti Savunma Bakanlığı'nın araştırma ve geliştirme kolu olan Savunma İleri Düzey Araştırma Projeleri Kurumu'na (DARPA - Defence Advanced Research Project Agency) dayanır. 1969'da çeşitli bilgisayar bilimleri ve askeri araştırma projelerini desteklemek için Savunma Bakanlığı ARPANET adındaki ağı oluşturmaya başladı. Bu ağ, ABD'deki üniversite ve araştırma kuruluşlarının değişik tipteki bilgisayarlarını da içererek büyüdü. 1973 yılında ağ için bir protokol seti geliştirmek amacıyla Stanford Üniversitesi'nde daha sonra BBN'in ve University College of London'ın da dahil olduğu bir Internet Working projesi başlatıldı.

ARPANET 1990 Haziran'ında kullanımdan kaldırıldı. Yerini ABD, Avrupa, Japonya ve Pasifik ülkelerinde ticari şirketler ve hükümet işletimindeki omurgalar aldı. ARPANET'in kaldırılmasına rağmen, TCP/IP protokolü kullanılmaya devam etti ve gelişti.

3. İnternet Bağlanma Şekilleri:

Dar bant bağlantı:Telefon hattı ile yapılan çevirmeli (Dial-up) bağlantıdır. 56 kbps hızına kadar çıkabilir. Bağlantı bir modem vasıtası ile kurulur.

Geniş bant bağlantı: Aktif ağ cihazları ile yapılan bağlantıdır. 8 mb hızına kadar çıkar (Örn.; ADSL, ISDN ve kiralık hat bağlantıları.).

Yüksek hızlı bağlantı: Bağlantı hızında üst sınır teknolojidir. Genellikle fiber optik kablolar kullanılır. Büyük kuruluşların tercih ettiği bağlantı türüdür.

Özel bağlantı türleri: Uydu üzerinden yapılan bağlantılar, hücresel şebekeler ile yapılan bağlantılar(GSM), Özel taşıyıcılar ile yapılan bağlantılar(Internet tv, kablonet vb.).


4. İnterneti Oluşturan Temel Bileşenler:
İnternet ağ, domain (bölge) protokollerle ve yazılımlarla oluşur

5. İnternet Adresleme Sistemi:
Adres Çubuğu: İstenilen web sitesinin adresinin yazıldığı yerdir. Adres satırına ulaşılması istenilen web sitesinin adı yazıldıktan sonra klavyeden Enter tuşuna basınız yada ekranda GİT düğmesini tıklayınız.

Sayfanın Cinsi: www web sitesi adreslerini belirler. Bu adreslere Internet Explorer programı ile girilir.

Bağlanılmak İstenen Site: Web sitesi adresinin en önemli öğesini oluşturur. Bağlanılmak istenen kişi ya da kurumu belirler. Kurum resmî bir kurum olabileceği gibi, özel bir kurum da olabilir. Örneğin;www.odevsitesi.com, www.hotmail.com

Sitenin Türü: Sitenin türü hakkında bilgi verir.
Uzantısı gov olan siteler resmî kurumları belirtir.
Örneğin;www.basbakanlik.gov.tr, www.kultur.gov.tr,www.mkutup.gov.tr gibi.

Uzantısı com olan siteler ticarî kuruluşları belirtir.
Örneğin; www.superonline.com, www.microsoft.com

Uzantısı orgolan sit eler ticarî amaçlı olmayan dernek, vakıf gibi kuruluşları ifade eder. Örneğin; www.scicu.org,www.unicef.org

Uzantısı netolan siteler iletişim isleri ile ilgilenen kuruluşların ifade edilmesinde kullanılır. Örneğin;www.trt.net.tr

Uzantısı k12olan siteler özel eğitim kurumlarını ifade eder. Örneğin; www.yüce.k12.tr, www.bucaeml.k12.tr, www.gaziemireml.k12.tr

Uzantısı eduolan siteler eğitim ile ilgili kurum ve kuruluşları belirtmede kullanılır. Örneğin; www.kou.edu.tr,www.hacettepe.edu.tr

Uzantısı milolan siteler askerî kurumları belirtir.
Örneğin; www.genelkurmay.mil.tr

Ülke Kodu: Sitenin ait olduğu kodu gösterir.
Örneğin; tr Türkiye’yi, ru Rusya’yı ifade eder. Ama her sitenin ülke kodu olmayabilir. Örneğin; www.yahoo.com, www.hotmail.com
Her adresin karşılığı olarak bir IP adresi vardır. Dolayısıyla; adresinizi 255.255.182.14 biçimine IP adresi olarak da girseniz www cinsinden web sitesine ulaşacaksınızdır.

Bağlantı: Bağlantı seçeneğini tıklayarak Internet Explorer programından diğer medyalarla bağlantı kurabilirsiniz.

6. İnternet Kullanım Yazılıları:
İnternete bağlanılarak düzenli bir şekilde istenilen adreslere erişmek yazılımlar aracılığıyla gerçekleşir. Farklı yazılımlar bulunmaktadır. Bunlar arasında İnternet Explorer, Netscape Caminicatör, Opere ve Mozilaa gibi programlar kullanılır.
7. İnternette İstenilen Adrese Erişim:
İnternet Explorer programı çalıştırılır adres satırına düzenli bir adres yazılır ve enter tuşuna basılır. Gitmek istediğimiz adres sayfaya yüklenir.
8. İnternet Arama Motorları:
Arama motoru, Web sitelerini dolaşarak içeriklerini inceleyen ve bu içerikleri sizin arama yapabilmeniz için uygun şekilde indeksleyen programlara verilen isimdir.
a.ARAMA MOTORU TÜRLERİ
Arama motorları, asıl olarak ikiye ayrılır. Bir türde, aranacak sayfaları bilgisayar robotları indeksler. Diğer türde, insan gücü kullanılır ve editörler sizin için seçim yapar.
a.1.ROBOTLU ARAMA: Bu tür arama motorları, kendilerine kayıt yaptıran her web siteye birer robot gönderip, indeksini çıkarttırır. Bu tür arama motorlarında çok daha fazla ‘sonuçla’ karşılaşırsınız. İşte bu tür arama yapan motorlardan bazıları:
www.altavista.com
www.excite.com
www.hotbot.com
www.google.com
www.goto.com
a.2.EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ: Bu tür arama motorlarında çeşitli kategoriler vardır; ve bu katagorilere uygun web siteleri, arama motorunun editörleri seçer. Bu tür arama motorlarında kayıtlar, manuel olarak, tümüyle insan gücü kullanılarak tutulur. İşte bazıları
www.yahoo.com
www.looksmart.com
www.snap.com
www.infoseek.com
www.lycos.com
www.netbul.com
www.arabul.com
www.turkvista.com
www.tukturkiye.com

a.3. PORTAL YAPISINDA ARAMA: Tam anlamıyla bir arama motoru olmayan ama kapsamları bakımından her türlü içeriğe ulaşılabilecek sitelerdir.
America Online: www.aol.com Mynet: www.mynet.com.tr

a.4. AKILLI ARAMA: En önemli özellikleri, araştırmacının sorular sormasına izin vermesi ve bulup getirdiği adresleri, en çok ziyaretçi çekenlerden en az çekenlere doğru sıralamasıdır.
www.askjeeves.com
a.5. ÇOKLU ARAMA: Sayısız Arama Motoru Servisini aynı sayfada sunan servisler (All in One). Pek çok arama motoru üzerinde arama yaparlar, daha hızlıdırlar.
www. webferret.com

Arama motorları denince akla gelen en popüler arama motorları:
http://www.altavista.com
http://www.yahoo.com
http://www.google.com
http://www.excite.com
http://www.infoseek.com
http://www.hotbot.com
Türkiye' deki arama motorları
http://www.arabul.com
http://www.netbul.com
http://www.nerede.com
http://www.superonline.com


9. Elektronik Posta Kavramı: Bilgisayar ağlarının oluşturulma nedenlerinden biri, kişilerin, bir yerden diğerine (hızlı ve güvenli bir şekilde) elektronik ortamda mektup gönderme ve haberleşme isteğidir. e-posta (electronic mail, e-posta), bu amaçla kullanılan servislere verilen genel addır. Internet ve diğer ağlar üzerinde kullanılan pek çok e-posta sistemleri vardır. SMTP (Simple Mail Transfer Protocol, TCP/IP protokolu), IBM PROFS (Professional Office System), SNADS (SNA Distributed Systems), VaxMail bunlardan bazılarıdır. Son zamanlarda, farklı sistemler arasında e-posta gönderilmesini sağlamak için X.400 isminde bir mesajlasma protokolü de bazı merkezlerde (özellikle Avrupa ve Kanada) kullanılmaktadır.
E-posta, başlangıçta sadece düz yazı mesajlar göndermek amacıyla geliştirilmişken, 1995'li yıllardan sonra geliştirilen tekniklerle, e-posta içinde kompozit yapıların (resim, ses, video, html dokümanları, çalışabilir program vb) kullanımı mümkün hale gelmiştir. Ancak, henüz tüm e-posta programları bu tip formatları desteklememektedir.
E-posta'nın kullanım yerlerinden biri de, "e-posta tabanlı bilgi alma" servisleridir. "on-line" tarama yapmak yerine, bir e-posta mesajı içinde gerekli komutları vererek tarama yapmak ve sonuçları yine e-posta ile istemek bazı durumlarda çok kullanışlıdır.
e-posta, üyelik tabanlı bilgi servislerinde de yaygın olarak kullanılan bir servistir.


10. Elektronik Posta Adresleri: Birisine bir mektup gönderdiğinize göre bu mektubun gideceği bir geçerli adres olmalı. Elektronik ortamda bu adres, "e-mail (e-posta) adresi" olarak adlandırılır. e-posta adresi, çoğunlukla, kişinin kullanıcı numarası ve kullandığı sistemin internet/bitnet vb adresinden oluşur. Örneğin ;……………@hotmail.com, ………….@mynet.com gibi.

11. Elektronik Posta Adreslerini Oluşturan Ögeler:
1- E posta sahibinin belirlediği rumuz veya ad.
2- @ işareti
3- Adresi sağlayan kuruluşun adı
4- Nokta
5- Domaim (bölge) adı.
6- Ülke kodu
………….@hotmail.com

12. Gelen Mesajların Okunması:
Yeni gelen mektuplarınızın posta kutusuna indirilmesi için bu işlevi yapan düğmeyi seçin. E-postanızı okumanıza olanak sağlayan programların genelde yeni mektuplardan haberdar etme özellikleri de vardır. Gelen mektupların olduğu klasör açıldığında mektupların konusu, gönderenin adresinin, mektubun konusunun ve gönderiliş tarihinin olduğu bir liste gelecektir. Mektubun üzerine tıklayarak içeriğini görebilirsiniz.

13. Mesajların Kaydedilmesi:
Gelen mesajların okuma işlemi tamamlandıktan sonra istenen mesajlar kaydedilebilir. Mesajları kaydetme işlemi world, excell, power paint gibi programlarda olduğugib dosya menüsünden faklı kaydet komutuyla yapılır. Ekrana gelen pencerede saklanacak mesajın dosya adı ve yeri belirlenir kaydet düğmesi tıklanarak kaydedilir.
14. Mesaj Gönderme:
Adresi, konuyu ve mektubunuzu yazdıktan sonra sıra mektubunuzu göndermek için, eğer Internet' e bağlıysanız, gönder düğmesini ya da menüden gönder seçeneğini seçin. Mektubunuz bir iki dakika sonra eğer bir sorun yoksa yerine ulaşacaktır.
Mektubunuza ek olarak başka dosyalar da göndermek istiyorsanız, bu dosyaları, mektubunuza eklemelisiniz. Ekle menüsünden bunu yapabilirsiniz. Eklediğini dosya mektubunuz ile birlikte iletilmesi gereken adrese ulaştırılır. Eğer gönderdiğiniz dosya büyük bir dosya ise mektubunuzun ulaşma süresi uzayabilir.

15. Mesajların Yönlendirilmesi:
Aynı içerikli mesajları birden çok e posta adresine yönlendirile bilir. Bunun için;
-Gelen e posta adresi açılır
-Mesajın üst tarafında yer alan ilet düğmesi tıklanır
-Kime alanına mesajın gönderileceği e posta adresi yazılır
-Gönder düğmesi tıklanır
OUTLOOK XPRESS
1. Elektronik Posta Kavramı: Outlook Express[1] elektronik posta gönderip almak için yazılmış bir programdır. E-mail için yazılmış birçok program bulunmaktadır. Dünyada en kolay sağlanan ve en yaygın kullanılan yazılım Outlook Express’tir.


2.Programın Yüklenmesi: Outlook Express ücretsiz olarak dağıtılan bir yazılımdır. Microsoft’un ürünü olan Outlook Express, yine bu firma tarafından geliştirilen Windows (95, 98/98SE, NT, 2000, ME ve XP) işletim sistemlerinin içerisinde bulunmaktadır; Windows işletim sistemlerinden birini bilgisayarınıza kurduğunuzda (veya kurulu olan bir bilgisayar satın aldığınızda) bu yazılıma da sahip olursunuz.

Ayrıca Outlook Express Microsoft’un web sitesinden (www.microsoft.com/turkiye) ücretsiz olarak indirebileceğiniz (veya yeni sürümünü yükleyebileceğiniz) gibi, bilgisayar dergileri tarafından verilen CD’lerden de yükleyebilirsiniz. Faks modem kartı kullanarak telefon hattı ile (dial-up) internete bağlanıyorsanız, Outlook Express’in bilgisayarınıza yüklenmesi uzun bir süre alacağından CD ile yükleme yapmanızı öneririm.

Microsoft, Outlook Express’i bu adla piyasaya sürmemekte, Internet Explorer paketinin içerisinde sunmaktadır; Internet Explorer’ı bilgisayara kurduğunuzda aynı sürüm numarasını taşıyan bu iki yazılımı birden kurmuş olursunuz. Bu ders notunun hazırlandığı tarihte Internet Explorer ve Outlook Express’in 6.0 sürümü piyasaya sürülmüştü. Versiyon numaralarını takip ederek Internet Explorer ve Outlook Express’in en son sürümünü bilgisayarınıza yüklemeyi öneririm. Yeni versiyonu yüklediğinizde mevcut posta ve bilgileriniz korunacaktır.


3. Elektronik Postaların Oluşturulması: E-mail hazırlamanın değişik yöntemleri vardır.
Araç çubuğunun sol tarafında Posta Oluştur tuşu bulunmaktadır.




Posta Oluştur Tuşuna tıkladığınızda, yeni bir e-mail hazırlayabilmeniz için aşağıdaki yeni ileti adlı ekran gelecektir.

—Kime: Yeni iletinin kime bölümüne postayı göndereceğiniz kişinin e-mail adresini yazın.[2] (Örneğin mayeniay@yahoo.com). E-mail adresini yazdıktan sonra noktalı virgül ( yazıp bir boşluk bırakarak birden çok e-mail adresi yazmanız mümkündür. Bu takdirde hazırladığınız mail, adresini yazdığınız kişilerin tümüne gönderilecektir.
—Bilgi: E-mail hakkında bilgi vereceğiniz kişi yada kişilerin mail adreslerinin yazılacağı bölümdür. Bu alanın doldurulması zorunlu değildir. E-mail adresi yazma yöntemi yukarıda konu bölümünde açıklandığı gibidir.
—Konu: Hazırladığınız iletinin konusunun yazıldığı bölümdür.
—Mesaj Bölümü: Hazırladığınız iletinin alt tarafındaki mesaj bölümüne dilediğiniz uzunlukta mesaj yazabilirsiniz.

4. Gelen Kutusunun Düzenlenmesi Ve Yönetimi:

5. Kişilerin Kullanımı:

6. Takvim Kullanımı:
Outlok kullanarak yeni randevuların oluşturulması ve yönlendirilmesi randevularda değişiklik yapmak mümkündür. Takvim işlerinden yararlanarak toplantıların ayarlanması ve yeni takvimlerin yapılması gerçekleştirilir. Randevular için anımsatıcılardan yararlanıla bilir.

7. Görevler:

8. Dosya Yönetimi:

9. Outlook Xpressin Diğer Bağlantılarla