[MyLove]

İlk yardımın püf noktaları

Trafik kazası,düşme, silahla yaralanma, patlama gibi çeşitli durumlarda yapılacak acil müdahalenin, yaşamsal önem taşıdığını belirterek, ilk yardımın, dönüşü olmayan sorunlara yol açmaması için eğitim almış kişiler tarafından yapılması gerktiği belirtildi.


Coşkun, yaptığı açıklamada, acil müdahalenin zamanında ve doğru şekilde yapılmasının, ilk yardımda "olmazsa olmaz" bir kural olduğunu belirtti. Coşkun, "Yardım etmek amaçlı yapılan yanlış bir müdahale, hastanın yaşamını yitirmesine, sakatlanmasına ya da panik ortamının artmasına neden olabilir" uyarısında bulundu. Türkiye’de ilk yardım eğitimi alan sivil halkın sayısının çok az olduğunu belirten Coşkun, ilk yardım eğitiminde ilk kuralın "önce zarar vermemek" olduğunu söyledi. Coşkun, ilk yardımın dönüşü olmayan sorunlara yol açmaması için eğitim almış kişiler tarafından yapılması gerektiğini vurgulayarak, "Yardım etmek amaçlı yapılan yanlış bir müdahale, hastanın yaşamını yitirmesine, sakatlanmasına ya da panik ortamının artmasına neden olabilir" uyarısında bulundu. İlk yardımla, hastanın mevcut sağlık sorunlarının artmasına sebep olmadan (kırık, çıkık, kesik gibi) hayati fonksiyonlarının devamın sağlanması ve en yakın sağlık kuruluşuna götürülmesinin amaçlandığını dile getiren Coşkun, acil bir durumda ilk olarak 112 Acil ambulansın aranması gerektiğini bildirdi. Coşkun, 112 arandığında, olay yerinin tam adresinin ve hastanın genel olarak dışarıdan gözlemlenebilen sağlık durumu hakkında detaylı bilgi verilmesine özen gösterilmesini söyledi.

"ÖNCE GÜVENLİK SAĞLANMALI"

Trafik kazasının meydana geldiği bölgenin, hem çevredeki araçların uyarılması hem de yaralıların güvenliğinin sağlanması için şeritle çevrilerek kapatılması, aracın etrafına dikkat çekici reflektörlerin konulması gerektiğini kaydeden Coşkun, araç içinde yaralıların sıkışması ya da patlama ihtimali durumunda 112 ile birlikte itfaiye de haber
verilmesinin uygun olduğunu bildirdi.
Coşkun, yaralının araç içinden acil çıkarılması halinde, öncelikle boyun yaralanması ihtimaline karşı, hastanın boynunun olabildiğince kıpırdatılmadan korunarak çıkarılması gerektiğini belirterek, "Boyun hiç hareket ettirilmeden, şekil bozukluğu düzeltilmeden, iki elle, koltuğun arkasına geçerek, sabitlenerek çıkarılmalı" dedi.

Coşkun, bu tür yaralanmalarda hastanın mekandan acil çıkarılması gerekmiyorsa, 112 ekiplerinin beklenmesinin ve boyunluk takılarak çıkarılmasının tercih edildiğini vurguladı.
Omurlarda, kol, bacak ya da kalça da kırıklar olabileceğini, yanlış yapılan her müdahalenin daha ciddi yaralanmalara yol açabileceği uyarısında bulunan Coşkun, kırık bölgesinin tahta gibi sert bir cisme
sabitlenmesi gerektiğini ifade etti. Coşkun, sabitleme işleminin kan geçişini engellenmeyecek, ancak eklemlerin hareketini en aza indirecek şekilde yapılması gerektiğine dikkati çekti.

KANAMA HALİNDE YAPILACAKLAR

Coşkun, vücuda batan bir cismin de çıkarılmaması gerektiğini vurgulayarak, cismin bir damarın üzerinde durarak kanamayı engelleyebildiğini, çekilmesi halinde ise durdurulması zor kanamalara yol açabileceğini söyledi. Coşkun, ağır bir kanamanın olması halinde sargı bezi ya da temiz bir bezle, yaralı bölgenin üzerine doğrudan bası uygulanması, kanamanın durdurulamaması durumunda ise turnike yapılması gerektiğini kaydetti. Kanayan bölgenin üst kısmından bağlanarak yapılan turnike uygulamasının uzun süre yapılmaması gerektiğini belirten Coşkun,

"10 dakikada bir turnike açılmalı birkaç saniye beklenmeli ve tekrar bağlanmalıdır. Uygulama kol için dirseğin, bacak için de diz kapağının hemen üzerinden yapılmalı. Daha yukarıdaki yaralanmalar için direkt bası uygulanmalı" dedi. Coşkun, bası yapılırken elin bölgeden hiç kaldırılmaması, bezin kanlanması halinde yeni bezin mevcut bezin üstüne konularak bası yapmaya devam edilmesi gerektiğini bildirdi. Organ kapmaları halinde de hasta ile birlikte kopan organın da hastaneye ulaştırılmasının şart olduğunu vurgulayan Coşkun, "Kopmuş olan organ, önce ıslak bir gazlı bir bezle sonra naylon üzerine sarılmalı ve bu şekilde buzun içine konulmalı. Buzla doğrudan temas etmesi halinde hücre kaybı olabildiği için, yerine dikilme aşamasında başarı şansı azalıyor" diye konuştu.

KALP MASAJINA DİKKAT

Yanıklarda, diş macunu, salça gibi şeylerin yaralı bölgeye kesinlikle sürülmemesi, temiz ıslak bir bezle yaralı bölgenin üzerinin hafif temas edecek şekilde örtülmesi ve vakit kaybetmeden hastane gidilmesi gerektiğini ifade eden Coşkun, "Kişinin üstündekiler çıkarılmalı, ancak yanığa yapışmış olan bölgeler varsa kesinlikle zorlanmamalı, mevcut haliyle bırakılmalı" diye konuştu.

Baygınlığın çeşitli nedenlerden kaynaklanabileceğini belirten Coşkun, şunları kaydetti:

"Bilinç düzeyinde değişiklikler trafik kazalarında kafa içinde travmadan da kaynaklanıyor olabilir. Kaza sırasında ya da sonrası bayılma durumunda, yaralının mutlaka tam teşkilatlı bir merkeze götürülerek bilinç düzeyinde değişikliğin nedeninin ayrıntılı olarak araştırılması gerekmektedir.

Hastaya ayılması için tokat atmak gibi hareketler yapılmamalı, ayakları yukarı kaldırılmamalı, sadece boynu korunarak hastaneye nakil edilmelidir." Coşkun, kalp krizi geçiren bir kişinin de ilk olarak güvenli bir yere alınması gerektiğini belirterek, "Boyun bölgesinin rahat etmesi için kravat, kolye gibi aksesuarlar çıkarılmalı, gömleğinin düğmeleri açılmalı ve sağlık ekiplerine haber verilmeli" dedi.
Kalp masajının da kesinlikle eğitim almış kişilerce yapılması gerektiğini vurgulayan Coşkun, "Masaj, kalbi çalışan birine yapıldığında, çalışan kalbi durdurur ve hastaya büyük zarar verirsiniz" uyarısında bulundu. Doç. Dr. Figen Coşkun, yaralı ile konuşulmasının moral verebileceğini, kendisini güvende hissetmesine yardımcı olabileceğini sözlerine ekledi.

[MyLove]

Yanıklarda ilk yardımın önemi büyük!

Yanık, ısı, ışın, elektrik veya kimyasal maddelere maruz kalma sonucunda deri ve derialtı dokularda meydana gelen bir çeşit yaralanmadır.


Yanık Nedir?

Isı, ışın, elektrik veya kimyasal maddelere maruz kalma sonucunda deri ve derialtı dokularda meydana gelen bir çeşit yaralanmadır.
Yanıkların değerlendirilmesi : yanıkların şiddetini 5 ETKEN belirler.

1-Derinlik 1. derece yanıklar: Derinin sadece en üst tabakasının zedelendiği yanıklardır. Kızarıklık, gerginlik ve ağrı görülür. Örnek: güneş yanıkları.

2. derece yanıklar: Derinin üst ve değişen oranlarda alt kısmının etkilendiği yanıklardır. Kızarıklık, gerginlik, ağrı ve su toplanması (bül) ile karakterizedir.

3. derece yanıklar: Tüm deriyi kapsayan; derialtı dokularına, derin dokulara ve hatta kemiklere kadar ulaşan yanıklardır. Deri kuru kayış gibi olabilir veya renk değişikliği görülebilir (kömür gibi, beyaz veya kahverengi olabilir ). Şiddetli yanıklarda, yüzeysel sinir uçları ve kan damarları zedeleneceğinden yanık alanda his kaybı olabilir, buna karşın çevredeki daha az yanmış olan doku aşırı ağrılı olabilir.

2- Yüzey miktarı : Dokuzlar kuralı ile belirlenir.

3- Kritik alanların yanması : Eller ayaklar, yüz ve cinsel organlar.

4- Hastanın yaşı : Çok genç veya çok yaşlı olma.

5- Hastanın genel sağlık durumu : Diğer yaralanmalar veya hastalıklar (diabet, kalp, kronik böbrek hastalığı vb gibi).

HAFİF YANIKLAR:
Vücut yüzeyinin,
% 2 sinden az olan 3. derece yanıklardır.
% 15 inden az olan 2. derece yanıklardır.

ORTA ŞİDDETLİ YANIKLAR

Erişkinlerde vücut yüzeyinin,
% 2-10 u arasındaki 3. derece yanıklar (el, ayak, yüz, cinsel organ hariç)
% 15-25 i arasındaki 2. derece yanıklar (el, ayak, yüz, cinsel organ hariç)
% 50-75 i arasındaki 1. derece yanıklar (el, ayak, yüz, cinsel organ hariç)
Çocuklarda vücut yüzeyinin,
% 10-20 si arasındaki 2. derece yanıklar (el, ayak, yüz, cinsel organ hariç)
Bebeklerde, tüm 1. derece yanıklar (el, ayak, yüz, cinsel organ hariç)

ŞİDDETLİ YANIKLAR

Erişkinlerde vücut yüzeyinin,
% 10 undan fazla olan 3. derece yanıklar ve 3. derece el, ayak, yüz, cinsel organ yanıkları.
% 25 inden fazla olan 2. derece yanıklar.
Çocuklarda vücut yüzeyinin % 20 sinden fazla olan 1. derece yanıklar
Bebeklerde, tüm 3. derece yanıklar.

--------------------------------------------------------------------------------
Isı Yanıkları
Yaş ısı (buhar, her türlü kaynayan sıvı -su, yağ) ve kuru ısı (sıcak metaller, ütü, alev, güneş) ile meydana gelirler.

İlkyardım:
Yanma sürecini sona erdirerek daha fazla yaralanmayı önlemek gerekir ; alevi söndürmek, kızgın metali uzaklaştırmak, yaş ısıya maruz kalmış giysileri çıkarmak vb gibi. (DİKKAT: alev yanığında sentetik giysiler deriye yapışmışsa dokunulmaz; kaynar sıvı yanığında eğer olayın üzerinden zaman geçmişse giysiler soğuk suya tutulmadan önce çıkarılmaz aksi halde yapışan deride çıkar)

1. derece yanıklarda
* ASLA yoğurt, salça, diş macunu, zeytinyağı vb. şeyler sürülmez !
* En az 10 dakika soğuk suya tutulur.
* Gerginliği azaltmak üzere yağlı krem veya ağrısını almak ve gerginliği azaltmak üzere yanık merhemi sürülebilir.
* Geniş yanıklarda, kişi kendi içebilecek durumdaysa bol sıvı içirilir.
2. derece yanıklarda tedavi 1. derece yanıklarla aynıdır. İlave olarak; büller ASLA PATLATILMAZ ! Gerekiyorsa hastaneye götürülerek steril koşullarda pansuman yaptırılır. Eğer bül geniş bir alanı kapsıyorsa, üstteki deri ASLA SOYULMAZ ! Eğer patlamışsa, o zaman içindeki sıvı boşaldıktan sonra o kısım antiseptikle silinip üzeri steril gazlı bez ile kapatılıp sargı beziyle sarılır. Zira flaster yanıklı dokuyu zedeleyebilir.
3. derece yanıklarda hastanın mutlaka bir yanık merkezine veya hastaneye götürülmesi gerekir. Hasta bilinçli (kendi içebilecek durumda) ise bol sıvı içirilir. ALKOLLÜ ve ASİTLİ içecekler İÇİRİLMEZ!
* Açık yanık yarası hava ile temas ettiği sürece ağrıya neden olacağından, yaranın hemen hava ile teması kesilmelidir, bunun için yara nemli steril gazlı bez ile kapatılır. Böylece enfeksiyondan da korunmuş olur.
Kızgın madde sıçraması
Kızgın yağ, katran, zift gibi maddeler vücuda sıçradığında, yakıcı etkileri soğuyana kadar devam eder. Bu nedenle bunların sıçradığı kol ya da bacak hemen soğuk su içerisine sokularak uzun süre bekletilmelidir. (Güler, Ç., Bilir, N.; Herkes için İlkyardım. Çevre Sağlığı Temel Kaynak Dizisi No: 18)
YANGINDAN VE YANMAKTAN KURTARMA
Alev nedeniyle yanan kişi ayakta durursa oluşan gazlar ve dumanlar kolaylıkla solunum yollarına gider, saçlar tutuşur. Tutuşan bir kişinin hemen yere yatırılması ve kendi çevresinde yuvarlanması sağlanmadır. Bu yangının sönmesini sağlayacaktır. Alevler çoğu kez bu şekilde ya da kişinin hemen bir battaniye ya da halıya sarılmasıyla söndürülebilir.
Alevler söner sönmez yanan elbiselerin hepsinin hızla çıkartılması gerekir. Çıkartırken sıyırarak çıkartılmamalı gerekirse kesilerek çıkartılmalıdır. Sıyırarak çıkartılmaya çalışırken alttaki yanık doku daha fazla zedelenir vezarar görür.
Yanan bölgeye beş dakika içerisinde soğuk su ya da soğuk uygulayarak yanma derecesi ve aşırı ağrı engellenebilir.
Ayrıca geniş ve derin yanıklarda tetanoz aşısı yaptırmakta yarar vardır.

Kimyasal Yanıklar
Kuvvetli asit veya bazlarla meydana gelir. Çoğunlukla endüstri, laboratuar veya fabrikalarda görülür. Sadece kimyasal maddeler değil onların oluşturduğu gazlar ve buharlar da kimyasal yanıklara (özellikle solunum yolunda) neden olurlar. Bu gibi iş yerlerinde normalde gerekli önlemlerin alınmış, kişilerin eğitilmiş olması gerekir. Bu kişilerin yönlendirmeleri ile yardımcı olunması, ilk yardımcının kendisini koruması açısından önemlidir.
İlkyardım:
· Kendinizi korumayı sakın ihmal etmeyin.
· Hastanın kimyasal madde ile teması kesilmelidir. Kimyasal madde;
KURU (TOZ) ise: Toz kimyasal madde, önce bir fırça veya kuru bezle (en doğrusu elektrik süpürgesi ile) iyice vücuttan uzaklaştırılır, ondan sonra bol akan su ile yıkanır. Öncelikle fırçalamanın nedeni: toz halindeki kimyasal madde su ile karşılaştığında aktive olarak ciddi yanıklara yol açmaktadır.
SIVI ise: Hemen etkilenen bölgedeki giysiler çıkarılır ve etkilenen alan basınçlı su ile en az 10 dakika (ağrı dinene kadar) yıkanır.
· Açık yanık yarası oluşmuşsa, hemen steril gazlı bezle kapatılıp hastaneye götürülür.

[MyLove]

İlkyardım tekniklerini uygulanmaya başlamadan önce, teşhisi koymanız gerekmektedir. Teşhis için önce hastanın/yaralının hikayesini öğrenip, belirtileri incelemelisiniz.


Uygun olan ilkyardım, zamanında ve yaralıya zarar vermeden uygulanılmalıdır. Teşhis ve tedavi aşamalarını geçtikten sonra ise, yaralı en yakın sağlık kurumuna, uygun koşullarda taşınmalıdır.

Temel Kurallar

• Hasta veya kazazedenin emniyetini sağlayın
  
• Yatırıp, dinlendirin
  
• Kaza yerini işaretleyin
  
• Paniği önleyin, kalabalığı dağıtın
  
• Temiz hava sağlayın, yaralıyı sıcak tutun, sıkı giysilerini gevşetin
  
• Yaralıyı iyice muayene edin
  
• Müdahaleyi süratle, sakin ve gerektiği kadar yapın
  
• Düzenli solunum sağlayın
  
• Kanama varsa durdurun
  
• Şoku önleyin
  
• Bilinci yerinde olmayanlara kesinlikle yiyecek/içecek vermeyin
  
• Gerekiyorsa tıbbi tedavi için doktor sağlayın
  
• Bilmediğiniz bir durum varsa, ısrar etmeyin..
  

[MyLove]

İç kanamalarda ilkyardım İç organlardaki dokuları besleyen kan damarlarının yırtılması veya zedelenmesi sonucu kanın damarlardan vücut boşluklarına akmasına iç kanama denir. Kişinin ölümüne neden olabilir.



Bulguları

• Baygınlık hali, baş dönmesi
  
• Yüzde, dudaklarda ve parmak uçlarında solukluk
  
• Huzursuzluk
  
• Derinin nemliliği ve soğukluğu
  
• Susama hissi
  
• Hızlı ve zayıf nabız, nabzın güçlükle hissedilmesi
  
• Hızlı solunum
  
• Hava açlığı (hava alınamıyormuş hissi)
  
• Bilincin azalması ve kaybolması

Yapılacak ilkyardım

• Yaralı sırt üstü yatırılır
  
• Baş yana çevrilir
  
• Şoka karşı tedbir alınır
  
• Ağızdan yiyecek/içecek verilmez
  
• En kısa zamanda sarsmadan ambulans ile hastaneye götürülür.
  

Not: [Üye Özel | Für Mitglieder | For Members]'nün sitesinden faydalanılmıştır.

[MyLove]

Dış kanamalarda ilkyardım

Kanın çeşitli nedenlerle damar dışına çıkmasına kanama adı verilir. Yetişkin bir kimsede 5-6 kilogram kan vardır. 1-1,5 kilogram kan kaybeden bir insanın hayatı tehlikeye girer. Bundan dolayı kanamaların acil olarak durdurulması son derece önemlidir.

Kanın damardan vücut dışına çıkmasına dış kanama denir. Dış kanama genellikle yaralanmalar sonucu olur ve atardamar, toplardamar, kılcal damar kanamaları şeklinde görülür.


Dış Kanamaları durdurucu yöntemler

1. Parmakla basınç uygulama: Yara ufak ve kanama az ise, yara üzerine temiz bir bez ya da pansumanla bastırılır.

2. Basınçlı pansuman (Tampon): Yara içindeki yabancı cisimler çıkarılmadan, yara üzerine temiz bir pansuman koyduktan sonra sargı bezi veya uygun bir bez ile sıkıca sarılır.

3. Kanayan yerin yüksekte tutulması: Kanayan kısmın, kalp seviyesi üzerine yükseltilmesi ile kanama büyük oranda azalır, hatta durabilir.

4. Damar üzerine basınç yapılacak tazyik noktaları
Şakak bölgesi: Kulak önüne parmakla bastırılır
Yüz bölgesi: Yüzün, kanamanın olduğu tarafının, alt çene kemiğinin orta kısmına parmakla bastırılır.

Baş ve yüzün bir bölgesinde
Önce yaralının arkasına geçilir
Hastanın başı kanayan yana doğru eğilir
Dört parmakla alt çene köşesinin hemen altına (yüzün kanayan bölümünde) aralıksız bastırılır.
Kol bölgesinde (omuz ve üst kol)
Yaralının önünde durulur
Yaralının başı kanayan tarafa doğru eğilir
Baş parmakla kanayan taraftaki köprücük kemiğinin üçte bir iç kısmının arka ve alt tarafına bastırılır.
Bacak bölgesinde
Yaralı sırt üstü ve düz yatırılır
Kanayan tarafa geçilir
Yaralının kasık kıvrımının üçte bir kısmından geçen atardamarı sıkıştıracak bir kuvvetle bastırılır
Yaralı bölge kalp seviyesinin yukarısına kaldırılır.


5. Boğucu sargılama (Turnike): Boğucu sargılama, kol ve bacaklardaki büyük kanamalarda, atardamarı deri ile kemik arasına sıkıştırarak kanamayı durdurma yöntemidir. Kolda pazı kemiği, bacakta uyluk kemiğine uygulanır. Uygulamada dar sargı, kravat, kemer, eşarp, mendil, ince lastik gibi malzemeler kullanılabilir. Kesinlikle tel, kablo, zincir gibi malzemeler kullanılmamalıdır. Turnike uygulaması sonucu meydana gelen doku harabiyeti ve bunun ortaya çıkardığı istenmeyen etkiler nedeniyle günümüzde turnike uygulanmamaktadır.
Ancak bazı özel durumlarda, başka bir şey yapılamıyorsa, turnike yapılabilir.

Bunlar:

Çok sayıda ciddi yaralının bulunduğu bir ortamda tek ilkyardımcı varsa, kanamayı durdurmak ve daha sonra diğer yaralılarla ilgilenmek gerekiyorsa,
Yaralının güç koşullarda bir yere taşınması gerekiyorsa, taşıma sırasında kanamayı durdurmak amacıyla,
Uzuv kopması varsa ve kanama yerine en yakın atardamara baskı uygulaması yetersiz kalmışsa yaralıya turnike uygulanabilir.


6. Boğucu sargılama uygulaması:

Boğucu sargılama uygulanacak yer tespit edilir
Boğucu sargılama malzemesi sıkıca 2-3 kez sarılır ve bağlanır
Sıkıştırma çubuğu yerleştirilir ve tekrar bağlanır
Kan duruncaya kadar sıkıştırma çubuğu döndürülür, kan durunca çubuk sabitleştirilir
Boğucu sargı bağlandıktan sonra uygulama zamanı bir kağıda kaydedilir ve görülecek şekilde vücuda asılır
Her 20 dakikada bir 5-10saniye boğucu sargı gevşetilir
Turnike bir saatten fazla uygulanmamalı şayet uzun kalacaksa gevşetme aralıkları sıklaştırılmalıdır.
Kol ve bacak kopmaları varsa, temiz bir poşet içine konulan uzuv buz ve su bulunan ikinci bir poşetin içine konuşarak yaralı ile birlikte tem teşekküllü bir hastaneye götürülmelidir.

Not: [Üye Özel | Für Mitglieder | For Members]'nün sitesinden faydalanılmıştır.

[MyLove]

Yanık ve haşlanmalarda ilkyardım

Ateş, sıcak bir cisim, elektrik, radyasyon, asit veya bazla oluşan yaralara yanık; sıcak su ve buharın yol açtığı doku bozukluklarına ise haşlanma denir.

Vücut dokularının yanma derecelerine göre yanıklar üç gruba ayrılır:

Birinci derece yanık: Güneş yanıkları örnek gösterilebilir. Deri yüzeyi kızarır, hafif şiş oluşur, yanık bölge duyarlı olup bastırınca ağrır.

İkinci derece yanık: Deri kızarır, şişer, içi su dolu kabarcıklar oluşur. 5 santimetrekareden büyük böyle bir yanığı olan kimse hemen hastaneye götürülmelidir.

Üçüncü derece yanık: Yanık derinin bütün kalınlığını içine aldığı gibi bazen daha
derinlere, kemiğe kadar gidebilir. Böyle yanığı olanlar hemen hastaneye götürülmelidir. Yanıklarla haşlanmalar, şoka, mikrop almaya ve solunum zorluğuna sebep olurlar.


Yanık ve haşlanmalarda yapılması gerekenler
Yanan bölge küçük ise, içinde ufak buz parçaları bulunan su dolu bir kovaya sokulur ya da musluk suyu altında 10 dakika tutulur. Kesinlikle el sürülmemelidir.


Yanık veya haşlanmış yüzey üzerine temiz bir bez veya pansuman konulur. Deride oluşan içi su dolu kabarcıklar kesinlikle sıkılmaz, patlatılmaz ..

• Yaralı sakin, ılık bir yerde dinlendirilir.
• Yanmış giysiler çıkarılmaz
• Yanık üzerine yoğurt, salça, diş macunu sürülmez
• Yanık bölgedeki bilezik, künye, yüzük keserek çıkarılır
• Asit yanıklarında giysiler çıkarılır, yara bol su ile yıkanır.
• Baz yanıklarında giysiler çıkarılır, yara bol su ile yıkanır.
• Elektik sonucu oluşan yanıklar ile büyük yanıklarda hasta zaman kaybetmeden hastaneye götürülmelidir.
  

Not: [Üye Özel | Für Mitglieder | For Members]'nün sitesinden faydalanılmıştır.

[MyLove]

Boğulmalarda ilkyardım

Yaşam için gerekli temiz havanın alınıp kirli hava olarak geri atılmasına solunum, çeşitli nedenlerle solunum durması haline de boğulma denir.

Boğulma aşağıdaki durumlarda gerçekleşebilir:

-Solunum yolu; bilinçsiz olarak dilin arkaya gitmesi, başın öne doğru bükülmesi, yabancı cisim, takma diş, ağızda biriken kanın solunum yolunu kapatması veya solunum yollarının yaralanması, ses tellerinin şişmesi gibi nedenlerle tıkanabilir.

-Çeşitli zehirli gazlar, kafa yaralanmaları gibi nedenlerle santral sinir sisteminin çalışmasının yavaşlaması, suda boğulma ve iple boğulmalar v.b. nedenlerle solunum yavaşlayabilir veya durabilir.

-Kalp durması, şok durumu, elektrik çarpması, karbonmonoksit zehirlenmesi nedeniyle de solunum durabilir.

-Göğüs duvarının delici cisimlerle yaralanmaları sonucu da boğulma olabilir.

Boğulma belirtileri, boğulmanın derece ve şiddetine göre ikiye ayrılırlar.

a. İlk Safhada Görülenler

-Baş dönmesi ve halsizlik,
-Nefes darlığı, -Nabız sayısının artması,
-Kısmi bilinç kaybı, -Boyun damarlarında şişme,
-Yanak ve dudaklarda morarma ile birlikte yüzde kızarma, kan toplanması.

b. Sonraki Safhada Görülenler

-Dudaklar, burun, kulaklar ve ayak parmakları mavimtırak gridir.
-Solunum kesik kesiktir veya hiç yoktur.
-Nabız yavaş ve düzensizdir.
-Tam bilinç kaybı vardır.

Boğulma anında ne yapılmalıdır?

-Boğulmaya neden olan etken ortadan kaldırılır. (yabancı cisim, ağızda takma diş, sakız v.b)-Boyun, çene yere dik olacak şekilde, arkaya bükülür. Çene açılır, dil öne çekilir.
-Ağızdan ağıza yapay solunum yapılır. Solunum yollarının açılması ilk üç dakika içinde yapılmalıdır, beyin daha fazla oksijensizliğe dayanamaz.

Suda Boğulmada İlkyardım

-Suda boğulma tehlikesi geçiren kişi karaya çıkarılıp, sırt üstü yatırılır
-Yakası ve kemeri gevşetilir
-Takma dişi çıkarılır
-Ağzının içindeki yabancı cisimler temizlenir. Ağızdan ağıza yapay solunum yapılır. Soluk verdiği zaman kişinin başı yana çevrilmelidir. Bu hareket 5-6 kez tekrarlanır. Böylece; fazla su köpürerek dışarı çıktığı gibi kişiye yeterli solunum da yapılmış olunur
-Daha sonra ıslak giysiler çıkarılıp, yaralı battaniyeye sarılır
-Yutulan suyun çıkartılması için iki el ile yaralının karnı altından tutularak gövdesi yukarı kaldırılır. Bu suretle hava yolundaki suların boşalmasına yardım edilmiş olunur

Ağızdan ağıza suni teneffüs metodu

-Kişi düz bir yere sırtüstü yatırılır
-Çenesi yukarı gelecek şekilde başı geriye çekilerek solunum yolları açılır
-Ağız çevresi temizlenir
-Çeneye bastırılarak ağzın açılması sağlanır, diğer el ile burun delikleri kapatılır
-Derin nefes alınıp ağızdan ağıza dakikada 12-15 defa üflenir
-Göğüs kafesinin yükselip, yükselmediği kontrol edilir
-Solunum normale dönünceye kadar veya yaralı hastaneye ulaştırılıncaya kadar işleme devam edilir ..

[MyLove]

Elektrik çarpmasında ilkyardım

Elektrik çarpması sonucunda kas krampları, kırıklar, sinir felci, solunum merkezinin felci, solunum ve kalbin durması gerçekleşebilir.

Kazazedeye müdahale ederken şunlara dikkat edilmelidir:


Kesinlikle kendinizi tehlikeye atmayınız

• Elektrik fişi size yakınsa çekiniz
  
• Sigortayı çıkarınız
  
• Kuru tahta, sopa, ip, deri kemer ya da kuru gazete tomarı ile yaralının elektrik teli ile olan ilişkisini kesiniz
  
• Varsa yanık tedavisi uygulayınız
  
• Bilinçsiz ve soluk alamıyorsa ağızdan ağıza yapay solunum yapınız
  
• Bilinçsiz fakat soluk alıyorsa, şok durumunu önleyiniz, ayaklarını yukarı kaldırınız. Nabız alınamıyorsa kalp masajı yapınız
  
• Bilinçli ve soluk alıyorsa, sakin olarak dinlendiriniz. Kendisine gelince ambulansla hastahaneye gönderiniz

[MyLove]

Şok durumlarında ilkyardım

Kelime anlamı sarsılma demektir. Dolaşım sistemindeki kanın çeşitli nedenlerle azalması, hücrelere yeterli oksijenin gelmemesi sonucu ortaya çıkar.

Şoka girmiş yaralılar aşağıdaki belirtileri göstermektedirler:


Kaza yerinde sessiz, sakin, hiç hareket etmeyen bir yaralının bilinci yerinde olmayabilir.

• Deri soğuktur ve soluktur,
  
• Soğuk ve yapışkan bir terleme görülür,
  
• Gözler göz çukuruna batmış şekilde sanki burnu sivrilmiş gibidir.
  
• Nabız zayıftır ve hızlıdır.
  
• Solunum hızlanmıştır.
  

Şok durumunda yapılması gerekenler

• Yaralı uygun bir yere sırtüstü yatırılır
  
• Etrafındaki kalabalık dağıtılır
  
• Mümkün olduğu kadar az hareket ettirilmesi önemlidir
  
• Beynin kan dolaşmasını ve çalışmasını kolaylaştırmak için başta kanama yoksa baş 150-300 aşağı getirilip, ayak ucu 30-40 cm kaldırılır
  
• Yaralının yakası, kemeri, gömleği gevşetilir
  
• Solunum yolu tıkanıklığı varsa giderilir
  
• Gerekirse yapay solunum ve kalp masajı yapılır
  
• Kanaması varsa kanamayı durduracak önlem alınır
  
• Kırık varsa atel ile tespit edilir
  
• Yaralı soluk almakta güçlük çekiyorsa baş ve göğüs kısmı hafifçe yükseltilir
  
• Yaralı battaniye ile örtülür
  
• Yaralının bilinci yerinde değilse yiyecek ve içecek kesinlikle verilmez
  
• İhtiyaç durumunda dudakları ve dili birkaç damla su ile ıslatılabilir

Not: [Üye Özel | Für Mitglieder | For Members]'nün sitesinden faydalanılmıştır.

[MyLove]

Bilinç kaybında ilkyardım

Bilinç kaybı, beynin çalışmasındaki geçici bir duraklamadır. Hastada bilinç kaybı, hissizlik meydana geldiğinde, yaralıya bazı müdahalelerde bulunulmalıdır.

• Yaralının temiz hava alması sağlanır
  
• Solunum yollarının tıkanması önlenir
  
• Solunum bozulmuş veya durmuşsa suni sonulunum yapılmalıdır
  
• Yaralı sağa ya da sola tarafa yan yatırılır
  
• Giysilerinin boyun , göğüs ve bel kısımları gevşetilir
  
• Battaniyeye sarılır, sıcak uygulama yapılmamalıdır
  
• Yiyecek ve sulu şeyler verilmemelidir
  
• Hasta yalnız bırakılmamalıdır
  
• Mümkün olan süratle tıbbi müdahaleye nakledilir

[MyLove]

Kırıklarda ilkyardım

Herhangi bir kuvvet zoru ile kemik bütünlüğünün bozulmasına kırık denir. Açık kırık ve kapalı kırık olarak iki çeşidi vardır.


Kırıklarda genel duygu ve bulgular

• Kırık yerinde ve yakınında ağrı
• Dokunmaya karşı hassasiyet
• Şekil bozukluğu
• Şişlik, morluk
• Hareketsizlik ve kuvvetsizlik
• Kırık kemiklerin birbirine sürtünme sesi

Kırıklarda genel tedavi kuralları

• Eğer deride yara varsa üzerine steril bir pansuman ya da mendil koyup sarılır
• Kırık içinde görülen kemik parçaları çıkarılmaya çalışılmamalıdır. Damar ve sinirleri yaralayarak kanamaya neden olabilirsiniz.
• Kırık kısmın üzerine steril pansuman konulmalıdır. Ardından temiz bir bez simit şeklinde katlanarak, delik kısmı ortaya gelecek şekilde kırık kısma yerleştirilir. En üst kısmına kalın pamuk ya da sünger tabakası konularak sarılır.
• Kırık olup olmadığı önce yaralının elbisesinin üzerinden hafifçe elle muayene edilerek saptamaya çalışılır
• Önce sağlam tarafın elbise kolu çıkarılır, gerekirse elbise dikiş yerinden sökülür ya da kesilir.
• Kırık bölge, elle sertçe muayene edilmemelidir. Kırık yeri oynatılmamalıdır. Ağrı şoka yol açabilir.
• Kırık uçlarını hareketsiz hale getirmek için kırık yeri tespit edilmelidir. Kol ya da bacağın her iki yanına kalın karton ya da tahta konularak sargı bezi, eşarp, kıravat ya da kumaş parçaları ile sarılır
• Tespit için kullanılan karton, tahta gibi gereçler, kırık yerini bir üst bir de alt tarafındaki eklemlerin ilerisine gelecek kadar uzunlukta olmalıdırlar. Bu araçlara atel adı verilir. Atellerin deriye gelen kısımları pamuk ve bezlerle beslenmelidir.
• Şok durumuna göre önlem alınmalıdır
• Kanama varsa bilinen önlemlerle kanama durdurulmalıdır
• Kırık yerin üzerine havluya sarılı buz torbası konulur
• Yaralıyı battaniye ile örtülür. Dinlendirilir
• Yaralı kısım kalp seviyesinin yukarısına kaldırılır
• Kırılan organ hangi durumda bulunduysa o durumda tespit edilir. Kırık yerine koyulmaya çalışılmamalıdır, gereksiz dokunmalardan kaçınmak gerekir.
• Yaralı ambulansla ortopedi ve travmatoloji kliniğine götürülür

Omurga kırıklarında ilkyardım
Çoğu kez yüksek bir yerden düşme ya da trafik kazaları sonucu omurgada kırık ve bazen içinden geçen omurilikte değişik derecelerde yaralanmalar olabilir.

Yaralı muayene edilmeden, belinde ya da boynunda ağrı ve başka bir şikayeti olup olmadığı sorulmadan döndürülmemeli, ayağa kaldırılmaya çalışılmamalıdır

Kesin tanı bilinmedikçe belinde ağrısı olan böyle bir yaralıda kırığın da olabileceği unutulmamalıdır. Kırık olmadığı kesin olarak belirleninceye kadar kırık var gibi hareket edilmelidir

Eğer omurgada bir kırıktan şüpheleniliyorsa, yaralı yerinden kaldırılmadan altına genişçe bir tahta ya da kapı yerleştirilir

Baş ve boynun her iki yanına ayakkabılarını ve katlayarak elbiselerini koyarak boynun oynaması engellenir. Eğer kum torbası var sa o da kullanılabilir. Naylon torba içine kum ve toprak doldurularak da bir kum torbası yapılabilir

Yaralı omuzlar, havsala, uyluk, diz altı ve ayak bileğinin üzerinden geçecek şekilde geniş bezlerle tahtaya bağlanır. Böyle taşınır. Rçntgen çekilip kesinlikle kırık olmadığı saptanmadıkça ayağa kaldırılmamalıdır


Aksi durumda kendiliğinden iyi olabilecek bir omurga kırığı, yaralı kişinin kaba muayenesi, ayağa kaldırılması ya da uygun olmayan taşıma koşulları nedeniyle omurilik zedelenmesine neden olabilir. Bunun sonucu bacaklarda felç, halsizlik, idrarı ve büyük abdestini tutamama gibi çok önemli sonuçlar doğurabilir.

• Yara varsa steril pansuman konulur
• Şok durumuna göre önlem alınır
• Ağrı dindirilir

Parmak kırıklarında ilkyardım

Kırık olan parmak altına, parmak genişliğinde bir tahta ya da hazır dar bir alüminyum şerit (atel) konularak sarılır. Gerekirse kırık parmak; yandaki sağlam parmağa flasterle ya da sargı bezi ile sarılarak tespit edilir.

• Kırık bölge kalp seviyesinin üzerinde tutulur
• Kırık yer üzerine buz konulur
• Parmaktaki yüzük kesilerek çıkarılmalıdır
• Yaralı hastaneye gönderilir

Ön kol kırıklarında ilkyardım

Kazanın olduğu yerde yaralının ceketi çıkarılmadan, kırık olan tarafın eli karşı omuza gelecek şekilde kol göğüs üzerine konularak göğse sarılır

Ön kol da üçgen sargı bezi ya da tülbent ile boyuna asılır

Eğer tespit için hazır gereçler (atel) ya da tahta, kalın karton varsa kol ya da ön kolun her iki yüzüne bunlar uygulanır. Hazırlanan bezlerle kırık yer, yukarıdan ve aşağıdan bağlanır

Kol göğüs üzerine koyularak başka bir eşarp ya da üçgen sargı ile sarılır

Ön kol da üçgen sargı, tülbent ya da eşarp ile boyuna asılır

Kırık yer üzerine buz koyulur, bilezik varsa çıkarılır

Kürek ve köprücük kemiği kırıklarında ilkyardım


Kırık tarafın koltuk altına ufak bir pamuk topağı ya da katı bir bez konulup, kol eşarp ya da tülbent ile boyuna asılır

Kırık yer üzerine buz koyulur

Yaralı oturur durumda ve ambulansla hastaneye gönderilir

Eğer üçgen sargı ya da eşarp yoksa yaralı el ceketin iki düğmesi arasından içeri sokularak aynı taraf ceket eteği yukarı kaldırılıp iğnelenebilir

Bir omuz üzerinden gelen sargı (katlanmış bir tülbent) karşı taraf koltuk altından geçirilip arkada bağlanır. Diğer sargı ile aynı işlem karşı tarafa yapılıp arkadan birbiri ile ve ilk sargının uçları ile düğüm edilir. Bunlar yapılırken omuzlar arkaya doğru çekilir

Bacak kırıklarında ilkyardım
Bacakta kırık varsa kaza yerinde yaralının pantolonu çıkarmaya çalışılmamalıdır

Eğer yara varsa pantolon dikiş yerinden sökülür ya da kesilir. Yara üzerine temiz mendil ya da pansuman koyularak, üzerinden sarılır. Böylece açık bir kırıkta yaradan mikropların girmesi önlenmiş ve kanamanın durması sağlanmış olunur

Eğer uzun tahta ya da kalın karton varsa uzun olan dışta ayak bileğinden bele kadar, kısa olan da iç tarafta ayak bileğinden kasığa gelecek şekilde bacağın her iki yanına yerleştirilir

Ayak bileği üzerinden diz altından ve üstünden gömlek parçası, eşarp, kravat ya da sargı bezi ile bağlanır

Eğer tespit için araç-gereç varsa içine katlanmış bez ya da pamuk konularak bacak yavaşça yerleştirilir, sonra üzerinden sarılır

Eğer tespit için herhangi bir araç-gereç yoksa kırık olan bacak sağlam bacağa sarılarak tespit edilir

Kırık yara üzerine havluya sarılı buz konulur

Yaralı sırt üstü yatar durumda ve sedye ile hastaneye gönderilir >

Ayak ve ayak bileği kırıklarında ilkyardım

Kişinin ayağındaki yaraların üzerine temiz bir mendil ya da pansuman koyularak sarılır

Yaralının ayağı, yumuşak kare şeklindeki bir yastığın ortasına yerleştirilir

Yastığın kenarları önde birbirine yaklaştırılır, çengelli iğne ile tutturulur.
Gerekiyorsa üzerinden sargı bezi ile sarılır

Yastık içine konulmadan önce havluya sarılı buz uygulanmalıdır

Kırık bölge kalp seviyesinin üzerinde tutulur..

[MyLove]

Çıkıklarda ilkyardım

Bir eklemi oluşturan kemiklerden bir veya hepsinin birbiri üzerinde yer değiştirerek normal eklem ilişkisinin değişmesine çıkık denir.

Çıkık ile eklem kapsülü denen eklemi çevreleyen zar bağları da yırtılabilir. Bu ise sık sık çıkıklara, burkulmalara yol açar. Çıkık olan eklemde ağrı, şişlik, hareket sınırlılığı vardır. Çıkık eklemi bükme ile eklemin tekrar eski çıkık durumuna geldiği görülür.

• Çıkık olan eklem yerine koymaya çalışılmamalıdır
  
• Kırıkta olduğu gibi çıkık eklem bir şekilde tespit edilir
  
• Çıkıktan şüphelenildiği zaman eklemdeki ve onun yanındaki kemiklerde kırığın, eklem bağında yırtığın da olabileceği unutulmamalıdır
  
• Çıkık eklem üzerinde yarım saat süresince havluya sarılı buz torbası bekletilmelidir
  
• Çıkık bölge kalp seviyesinin üzerinde tutulmalıdır
  
• Yaralı en yakın sağlık merkezine götürülmelidir
  

[MyLove]

Zehirlenmelerde ilkyardım

Zehirli maddelerin vücuda girmesi sonucu ortaya çıkan duruma zehirlenme denir.


Zehirlenme değişik şekillerde gerçekleşebilir;

Ağız yolu ile zehirlenmeler

Gıda zehirlenmeleri
İlaçlarla olan zehirlenmeler
Kimyasal madde ile zehirlenmeler
Alkol zehirlenmesi

Solunum yolu ile zehirlenmeler
Karbonmonoksit zehirlenmeleri
Diğer zehirli gazlarla olan zehirlenmeler

Deri yolu ile zehirlenmeler
Zehirli gazların neden olduğu zehirlenmeler
Böcek öldürücü ilaçlarla olan zehirlenmeler
Diğer kimyasal maddelerle olan zehirlenmeler

Zehirlenmenin belirtileri

Ağızda yanma, özel tat, yutkunma zorluğu, bulantı, kusma, karın ağrısı, karın krampı, ishal, halsizlik, baş ağrısı, baş dönmesi ve terleme,

Bilinçte değişik derecelerde bozukluk,
Solunum ve dolaşımda değişik derecelerde bozukluk, hatta durma,

Önemli durumlarda idrar miktarı azlığı hatta hiç idrara çıkamama,
Görmede bozukluk, nabızda zayıflama, gözbebeklerinde küçülme, kan basıncında düşme ve havaleler olabilir.

Hastanın bilinci yerinde ise;
Mümkün olduğu kadar çabuk tıbbi yardım istenmelidir. 112 aranarak ambulans istenir. Zehirlenmenin nedeni biliniyorsa, haber verirken belirtilir. Ayrıca Zehirlenmelerde Başvurulacak Danışma Merkezi de aranabilir.
Tıbbi yardım ulaşana kadar hasta yalnız bırakılmamalıdır
Kusturarak mide içindekilerin boşaltılması sağlanmalıdır

Hastanın bilinci kaybolmuş ise;
Hasta yan yatırılır
Baş ve boynu arkaya çevrilir, soluk yolu açılır
Alt çene ve dil öne çekilir
Gerekirse ağızdan ağza yapay solunum yapılır
Kalp durmuş ise kalp masajı uygulanır
Hasta hastaneye götürülür

Zehirli mantar, tütün ve zehirli bitkiler ile gerçekleşen zehirlenmelerde ilkyardım

Hastaya bol su içirilir
Zehirlenen kişi ağzına parmak sokularak kusturulmaya çalışılır. Hastanın boğazının yaralanmasına önlem olarak önce uzun tırnak kesilmelidir
Kusarak çıkarılanlar sayılır. Birlikte hastaneye götürülür, böylece zehrin cinsi saptanabilir
Zehirli gıda alındıktan sonra 3-4 saat geçmiş ise müshil verilerek dışarı atılması sağlanır
İki üç yemek kaşığı tıbbi kömür bir bardak su içinde karıştırılarak hastaya içirilir. Tıbbi kömür zehirleri bünyesinde tutacaktır
Hastanın şoka girmesi önlenir
Hastaneye götürülür

Dikkat!!! Genel kural olarak zehirlenen kişi kusturulmamalıdır! Bu kuralı bozan tek istisna zehirlenen kişinin bilincinin yerinde olması ve kısa bir süre önce ilaç içiminin gerçekleşmiş olmasıdır
Not: [Üye Özel | Für Mitglieder | For Members]'nün sitesinden faydalanılmıştır.

[TeQuReQ]

çok faydalı bilgiler... eline sağlık

[MyLove]

Ben Teşekkür ederim arkadaşım,elimden geldiğince bir şeyler paylaşmaya çalıştım..

[MineAskim]

tsklerr sagol

[ebrarim]

paylasimin icin tesekkürler ellerine saglik